Okiem dziejów minionych, czyli cielęcina, piwo i piękne białogłowy

Pozdrowienia Białogłowom, które dzięki Opatrzności zajrzeć tu zdołały, oraz Waszmościom, co również w gastronomiach wszelakich zaciekawienie ogromne mają. Jako, że nowy rok przyszedł ku drzwiom naszem, nowe nam przynosząc, zastanówmy się chwilę i porozmyślajmy o tem, co w czasach minionych było. A rozmyślenia zaś i wspomnienia, kuchni staropolskiej dotyczyć będą, kto więc ochotę ma i upodobanie niechże rozpiskę tą malutką do końca zoczy.

Za czasów bogatych i sarmackich, w czasach najbardziej kolorowych ze wszystkich możliwych, kiedy każdy szanujący się Polak szablę przy pasie nosił, za Boga Honor i Ojczyznę walcząc (oraz za wdzięki pięknej białogłowy i licu gładkim i piersi pełnej), kuchnia również w rozkwicie największym była.

Cóż, o śniadaniach powiedzieć można tak : śniadań podówczas wystawnych nie spożywało się. Ot na zimno przegryzkę i owszem, o tej porze jednak w zwyczajach sarmackich polewka piwna królowała. Do tego imbiru się dodawało, wszystko jajecznym żółtkiem wzbogacając i cukrem słodząc. Alkoholu w tem prawie nie było, ale kaloryczne do było jak sam bies.

Uczty wystawne na których bywało się moi mili nie raz i nie dwa, obfitowały w mięsa przeróżne. Mistrzowie kuchennego noża, uwijając się skrzętnie, pyszności przyrządzali z wołowiny i cielęciny. Baraninę także żeśmy mieli, ta jednak dla służby była przeznaczona. Zające i kury takoż swoje miejsce na talerzu znajdywały. I prosięta jadło się wcale nie rzadko. Co prawda pewien goszczący u nas Francuz kręcił nosem, gdy ów zestaw mu podano, kto by się jednak przejmował zdaniem człowieka, co we własnej ojczyźnie zjada ślimaki, żaby i koty. Osobiście za grochem na słoninie przepadałem, bo i podniebienie miło umiało połechtać, podobnie jak grzyby zresztą, których w lasach naszych mnogości rosły.

Zup wiele nie jadało się, bo i po co dla mięsiwa miejsce zapychać. Sosy zaś wszelkie, jakie w kuchni naszej przygotowywało się, przyrządzane były na szafranie i te żółtymi były zwane. Oprócz powyższego, uważane były sosy białe, a te z kolei na śmietanie były, albo też i szare, gdzie składnikiem podstawowym cebula była. Niektórzy miło wspominają jeszcze sosy czarne na śliwach przyrządzane, mi zaś jakąś nie w smak były one. Bo i śliwek nie lubię. A jakież przyprawy dodawane do owych były? Oj kochani moi, toż i pieprzu tam było a cynamonu. Cukier, goździki, albo i gałki muszkatołowe. Do tego oliwki, rodzynki, co i tylko dusza zapragnie, bogactwo całe przypraw różnorakich.

Jako, że mięsiwa w ogromnych ilościach jeść się mogło, chlebem nie zagryzano. Kasze za to tajemnic przed nami żadnych nie miały, a te przyrządzone po naszemu smak zyskiwały, którego dania z państw innych (na przykład z Francji) pozazdrościć nam tylko mogły. Szczególnie, gdy kasza, lub owsianka na mleku krowim jedzona była. Nie miałeś ty lepszych przysmaków jak nasze.

Wiadomym jest, że po rybie, a tych ci u nas dostatek był, w gardle słono i wypić coś musowo. A przecie nie będziemy mięsiwa z wodą ze studni mieszać. Takoż i piwo obficie polewane było. A każdy wie przecie, że piwo z kolei zimne i organizm nadto wychłodzić może, takoż potem i dobry węgrzyn na rozgrzewkę przydawał się.

Sztućce jedynie przed służbą pazerną musieliśmy pilnować, żeby jej nie pokradli szubrawcy i psie syny. Ale i na to sposób był - wystarczyło bowiem drzwi zamknąć, a na koniec uczty. dopiero otworzyć. A nawet jakby co zginęło, gospodarz bynajmniej nie straciłby, albowiem każdy z gości swoją łyżkę i widelec nosił.

Takie to i czasy były ciekawe i kolorowe. Wypełnione hulanką i dobrym jadłem. A tęskno jeszcze do czasów onych, które już ino powspominać można.

Może za wieków parę nas kto tak będzie wspominał...

Dodaj komentarz