Masło

Jeszcze kilka lat temu był bardzo głośny spór między zwolennikami masła i margaryny. Próbowano dowieść który z tych produktów ma więcej walorów zdrowotnych, a który sprzyja wzrostowi cholesterolu. Dyskurs został nie rozstrzygnięty, a miłośnicy tych produktów wrócili do swoich przyzwyczajeń.

Masło otrzymuje się ze słodkiej lub kwaszonej śmietany, którą przed zmaślaniem trzeba poddać pasteryzacji. Na skutek mieszania, potrząsania bądź ubijania dochodzi do uszkodzenia fosfo – lipidowo – białkowych otoczek kuleczek tłuszczowych. Skutkuje to wyciekiem stałego i ciekłego tłuszczu. W ostatnim przypadku mamy następnie do czynienia z łączeniem się ze sobą ziaren tłuszczu i zbieraniem w większe zespoły, oddzielone od maślanki. Po przepłukaniu ich wodą (w celu zapobiegnięcia szkodliwej działalności drobnoustrojów), dochodzi do wygniatania i uformowania produktu w znaną wszystkim kostkę.

W tak przygotowanym produkcie znajduje się tłuszcz, witamina A i D oraz cholesterol. Należy mieć przy tym świadomość, że dzienna norma cholesterolu wynosi 300-350 mg, a w 100 g masła jest go ok. 220 – 250 mg. Jeśli zaś chodzi o obecność tłuszczu, to jest ona różna, w zależności od rodzaju produktu. Masło bowiem dzieli się według Polskiej Normy na cztery grupy. Mamy więc do wyboru masło ekstra, delikatesowe, wyborowe i stołowe. W pierwszych trzech przypadkach ilość tłuszczu nie może być niższa niż 82% w przypadku wyrobów niesolonych i 80% dla solonych. Nieco mniejsze normy dotyczą masła stołowego, w którym powinno się znajdować minimum 73,5% tłuszczu. Masło może też zawierać wodę, przy czym największy jej udział dopuszczalny jest w maśle stołowym (do 24%). W pozostałych rodzajach wynosi on maksymalnie 16%. Co ciekawe, tylko dwa z czterech gatunków masła zawierają śladowe ilości soli. Dochodzą one do 2% w maśle ekstra i wyborowym. Zadaniem soli jest poprawa smaku produktu oraz zapobieganie rozwojowi bakterii. Niektórzy producenci dodają do masła karotenu, który barwi produkt na odcień kremowy lub lekko żółty.

Masło przechowuje się najczęściej w lodówce, a jego maksymalny okres przydatności do spożycia wynosi rok, przy założeniu, że było trzymane w temperaturze od –18 do –22 st. Celsjusza. W kuchni wykorzystuje się je do smarowania pieczywa, pieczenia ciast i krótkotrwałego smażenia.